Czy wiesz, co oznacza powszechnie używany skrót SPA? To akronim od łacińskich słów „Sanus Per Aquam”, co przetłumaczone dosłownie oznacza: zdrowie przez wodę. Już starożytni wiedzieli, że kąpiel to nie tylko zabieg higieniczny, ale i leczniczy. Od wieków moczenie się w wodzie z różnymi dodatkami jest remedium na wiele dolegliwości zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Spośród dostępnych kosmetyków, jednym z ulubionych i najczęściej używanych również w domowym zaciszu, jest sól do kąpieli.

Zalety kąpieli

Zacznijmy od omówienia ogólnych korzyści płynących z wylegiwania się w wannie pełnej wody. Wciąż często można spotkać się z opinią, że długie kąpiele przynoszą więcej szkody niż pożytku (osłabienie, odwodnienie, wysuszenie skóry). Wiadomo jednak, że przy braku przeciwwskazań, dobrze przygotowana kąpiel potrafi zdziałać cuda i może być stosowana jako zabieg leczniczy. Jakie są największe zalety kąpieli ogólnie?

1. Przede wszystkim jest to znakomity sposób na relaks. Sprzyja mu tzw. “gorąca” kąpiel, której temperatura nie powinna przekraczać 39–40 stopni. Woda cieplejsza o 2–3°C od naszego ciała pomaga rozluźnić mięśnie, łagodzi napięcie, działa przeciwbólowo oraz koi nerwy. Ważne, by w tak ciepłej kąpieli nie spędzać więcej niż 15–20 minut i zawsze wychodzić z niej powoli, unikając gwałtownego podnoszenia się. 
2. Pomaga na bezsenność. Nieco chłodniejsza woda, czyli w granicach 28–35 stopni wspomaga naturalne podczas snu schładzanie organizmu, dzięki czemu przyspiesza zasypianie i poprawia jakość snu. Warto wiedzieć, że kąpiel o temperaturze o kilka stopni niższej, niż stała temperatura naszego ciała, jest najbezpieczniejsza – mogą z niej korzystać nawet dzieci lub osoby zmagające się z nadciśnieniem.
3. Zależnie od sposobu stosowania i użytych dodatków, może wspierać leczenie m.in. takich dolegliwości, jak choroby reumatyczne, astma, problemy dermatologiczne, bóle różnego pochodzenia, alergie, niedobory odporności, przewlekły stres, depresja oraz zaburzenia lękowe. 
4. Pielęgnuje skórę. Przede wszystkim składniki dodanych do kąpieli produktów takich jak olejki czy sole, intensywnie wchłaniają się przez naskórek podczas wylegiwania się w ciepłej wodzie. Dodatkowo otwarte pod wpływem temperatury i oczyszczone pory lepiej absorbują substancje czynne z kosmetyków nakładanych po kąpieli. 

Właściwości soli do kąpieli

Jak już wspomnieliśmy, jednym z najchętniej wybieranych dodatków do domowych zabiegów SPA są sole do kąpieli. Wynika to zapewne z łatwości ich stosowania i wielu dobroczynnych właściwości. Te z kolei są efektem połączenia pozytywnego działania na nasz organizm samej soli ze stosowanymi przez producentów dodatkami. Sól do kąpieli może zawierać takie składniki jak oleje i masła roślinne, olejki eteryczne, witaminy, glinki, suszone zioła lub wyciągi z kwiatów. 

W jaki sposób sól do kąpieli może pozytywnie wpłynąć na ludzki organizm? Najczęściej:

• intensywnie oczyszcza i detoksykuje;
• ma właściwości odżywcze oraz nawilżające;
• łagodzi stany zapalne;
• obniża ciśnienie;
• pozytywnie wpływa na krążenie;
• koi bóle mięśni i stawów;
• pomaga zmniejszyć napięcie nerwowe;
• przez skórę pomaga uzupełniać niedobory minerałów w organizmie (szczególnie magnezu);
• opary z solnej kąpieli wspomagają walkę z przeziębieniami, udrażniają drogi oddechowe, łagodzą dyskomfort w przypadku zatkanych zatok i kataru.

Rodzaje soli i ich charakterystyczne cechy

Choć może się wydawać, że sól to po prostu sól, w rzeczywistości znamy różne jej rodzaje. Oto kilka najczęściej wybieranych przez producentów kosmetyków i produktów stosowanych w ośrodkach SPA.

Sól himalajska

Bardzo popularna, jeśli chodzi o używanie do kąpieli. Ma charakterystyczny różowy kolor (nie jest wybielana) i rzeczywiście pochodzi z Himalajów oraz Karakorum. Jest uważana za jedną z najzdrowszych, nie tylko w zabiegach SPA. Swój rozpoznawalny kolor zawdzięcza niewielkiej zawartości tlenku żelaza. Dodatkowo jest bogata w ponad 80 cennych minerałów. Pomaga utrzymywać równowagę elektrolitową organizmu, zapobiega stanom zapalnym, łagodzi napięcia i bóle. 

Sól z Morza Martwego

To sól również chętnie stosowana w zabiegach prozdrowotnych i związanych z urodą. Zawiera wiele cennych składników, w tym potas, magnez i siarczany. Ma właściwości nawilżające, jest świetnym wyborem do pielęgnacji cery problematycznej. Łagodzi trądzik, egzemę, łuszczycę, atopowe zapalenie skóry. Z uwagi na działanie przeciwzapalne, dobrze sprawdza się również przy chorobach stawów.

Sól Epsom

To specyficzna odmiana soli, która w przeciwieństwie do pozostałych nie zawiera chlorku sodu. Czasami bywa nazywana solą angielską, a chemicznie jest to tylko siarczan magnezu. Dzięki swoim właściwościom pomaga uzupełniać niedobory magnezu w organizmie (przez skórę). Ma znakomite działanie detoksykujące i pobudzające. Kąpiel z solą Epsom jest szczególnie wskazana po intensywnym wysiłku fizycznym – rozluźnia mięśnie, łagodzi objawy zmęczenia i przywraca witalność.

Sól z Morza Śródziemnego

Występująca w postaci dużych białawych kryształów, jest przeznaczona szczególnie dla osób ze skórą bardzo wrażliwą, skłonną do podrażnień i alergii. Jej łagodzące działanie bazuje m.in. na zawartości bromu, fosforu i magnezu. Nawilża i odżywia skórę, nie zaburzając jej naturalnego pH. Jest dobra również do kąpieli relaksujących. 

Sól Zabłocka

Często nazywana również solą jodowo-bromową ze względu na wysoką zawartość tych dwóch dobroczynnych minerałów. Jest bogata także w wapń, krzem, potas i selen. Ma postać drobnych kryształków, dzięki czemu może być używana również jako peeling. Zastosowana do kąpieli obniża napięcie mięśniowe, zwalcza obrzęki i stany zapalne oraz regeneruje organizm. Stanowi też wsparcie w leczeniu infekcji dróg oddechowych i problemów z zatokami. 

Szara sól z Guerande

Jest stosunkowo mało znana, choćby w porównaniu do soli z Morza Martwego, jednak drzemie w niej ogromny potencjał. Z uwagi na charakterystyczny kolor, który jest efektem obecności takich związków jak magnez, miedź, żelazo i cynk, często jest nazywana solą szmaragdową. Pochodzi z francuskiej prowincji Guerande (Bretania), gdzie jest suszona na gliniastym podłożu, z którego przedostają się do niej cenne składniki odżywcze. Sprawdza się w szczególności jako wsparcie w walce z chorobami stawów, ma też działanie silnie detoksykujące.

Sól i aromaterapia – połączenie idealne

Aromaterapia to znana od wieków metoda wspomagania zdrowia. Zapach kwiatów, owoców czy ziół zamknięty w olejku eterycznym, potrafi zdziałać cuda, zarówno dla psychiki, jak i ciała. “Terapia” zapachami sama w sobie nie jest działaniem stricte leczniczym, jednak potwierdzono, że ma pozytywny wpływ na utrzymanie ogólnego dobrego stanu zdrowia. Zależnie od wybranych olejków, aromaterapia może wspierać odporność, pomagać się zrelaksować i rozluźnić lub pobudzać organizm, obniżać napięcie nerwowe. Wiemy, że substancje zawarte w olejkach, wchłaniane przez drogi oddechowe, błony śluzowe i skórę, wspomagają walkę z przeziębieniami, stanami zapalnymi stawów, łagodzą ból głowy, pomagają zwalczać bezsenność oraz poprawiają koncentrację. Mogą też pozytywnie wpływać na skórę, np. olejek różany poprawia kondycję cery dojrzałej wymagającej odżywienia, a rozmarynowy reguluje łojotok. 

Nietrudno się domyślić, że jeśli połączymy dobroczynne właściwości olejków eterycznych z możliwościami soli do kąpieli, efekt będzie oszałamiający. Wybierając neutralną sól, można stworzyć własną kompozycję dostosowaną do naszych potrzeb i upodobań. Znakomicie nadaje się do tego choćby nasza sól jodowo-bromowa o działaniu rozluźniającym i regenerującym. Jeśli do kąpieli z jej użyciem dodamy kilka kropli olejku lawendowego – rozluźni nas; aromat pomarańczy doda nam energii, zaś olejek sosnowy lub eukaliptusowy pomoże szybciej uporać się z przeziębieniem. Jeżeli zależy nam tylko na przyjemnym zapachu, bez innych efektów, nic nie stoi na przeszkodzie, by wybrać gotową sól do kąpieli o konkretnym zapachu. 

Jak używać soli do kąpieli?

Wydawałoby się, że nie ma nic prostszego. Wsypujemy trochę soli do wanny z wodą i gotowe. Oczywiście nic się nie stanie, jeśli tak właśnie przygotujemy kąpiel. Jednak by w pełni wykorzystać dobroczynne działanie kosmetyku i zapobiec ewentualnym skutkom ubocznym w postaci podrażnienia czy przesuszenia naskórka, warto trzymać się kilku prostych zasad. W większości przypadków wskazówki dotyczące stosowania danej soli znajdziemy na jej opakowaniu. Co, jeśli ich nie ma?

1. Zawsze warto się upewnić, że nie mamy na skórze ranek czy otarć. Choć sól ma zbawienne działanie na naskórek, w przypadku przerwania jego ciągłości zapewne doprowadzi do nieprzyjemnego pieczenia i szczypania. Lepiej zaczekać, aż ranki się zagoją.
2. Na standardowych rozmiarów wannę wsypujemy około jednej pełnej garści soli. Nie musimy jej precyzyjnie odmierzać, jednak do zwykłej kąpieli nie powinniśmy przekraczać ilości odpowiadającej około 1/2 szklanki. Inaczej sprawa ma się z kąpielą solankową, do której używamy nawet dwa razy więcej soli. Postawienie na ten zabieg należy wcześniej omówić z lekarzem.
3. Najlepiej wsypywać sól pod strumień wody, dzięki czemu szybciej się rozpuści. 
4. Temperatura kąpieli nie powinna przekraczać 38–39 stopni, nie należy też spędzać w niej więcej niż 25–30 minut. By przedłużyć dobroczynne działanie soli, zaleca się nie spłukiwać skóry po zakończeniu zabiegu. Można pozwolić, by ciało wyschło samo lub delikatnie osuszyć je ręcznikiem.

Inne zastosowania soli do kąpieli

Najpopularniejszym sposobem używania soli do kąpieli jest nasypanie jej do wanny z wodą, w której spędzimy kilkanaście minut. Wysokiej jakości sól, szczególnie taka z dodatkami (oleje, witaminy, wyciągi roślinne), możemy zastosować także jako peeling. Przykładem może być nasz peeling solny z pomarańczą i cynamonem zawierający m.in. sól z Morza Martwego, masło shea i olej jojoba. 

Sól gruboziarnista nadaje się do stóp lub miejsc z mocno zrogowaciałym naskórkiem, takich jak łokcie i kolana. Drobniejsza świetnie sprawdzi się do złuszczania całego ciała. Jeśli zależy nam na produkcie wielofunkcyjnym, możemy zdecydować się na sól bez dodatków, którą z powodzeniem wykorzystamy w kąpieli (wtedy dla efektu aromaterapeutycznego możemy dodawać dowolne olejki). Gdy zaś najdzie nas ochota na peeling, do neutralnej soli wystarczy dodać wybrany olej bazowy i już mamy gotowy detoksykujący, odżywczy scrub do ciała. Jako baza do peelingu solnego znakomicie sprawdzą się oleje:

• migdałowy;
• jojoba;
• arganowy;
• makadamia;
• awokado;
• oliwa z oliwek.

Kiedy nie powinno się używać soli do kąpieli?

Zarówno zwykła kąpiel z dodatkiem soli, jak i tzw. kąpiel solankowa (czyli taka, do której wybieramy znacznie wyższe jej stężenie) to bezpieczne zabiegi, które w większości przypadków nie mają skutków ubocznych. Jest jednak kilka sytuacji, w których lepiej zrezygnować z kąpieli z dodatkiem soli, szczególnie z dużą jej ilością. 

Wylegiwanie się w gorącej wodzie z dodatkiem soli zazwyczaj nie jest zalecane:

• osobom z niewydolnością krążenia, nasiloną chorobą wieńcową, wadami zastawek serca i krótko po przebytym zawale;
• przy nadczynności tarczycy;
• w przypadku mocno wyniszczających chorób w tym nowotworów;
• kobietom w ciąży;
• w sytuacji, gdy na skórze są ostre stany zapalne, otwarte rany, wrzody itp.

Przed użyciem soli do kąpieli, podobnie jak innych kosmetyków, warto także upewnić się, że nie mamy uczulenia na żaden z jej składników, zwłaszcza gdy wybieramy tę z różnymi dodatkami. 

Trzeba pamiętać, że kąpiel solankowa, w której stężenie soli wynosi nawet 3%, powinna zostać zalecona przez lekarza. Można ją wykonywać samodzielnie w domu, ale wyłącznie po konsultacji ze specjalistą. Jeśli jesteśmy zdrowi, zwykła kąpiel z dodatkiem soli z pewnością nam nie zaszkodzi, jednak w przypadku jakichkolwiek wątpliwości zawsze warto porozumieć się z lekarzem.

Bibliografia:

1. Kwaśniak M., Litwińska M., Talasoterapia, jako kuracja wykorzystująca dary morza, “Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia” 2018, nr 5 (1-2/2018), s.67–72.
2. Ratz-Łyko A., Surowce pochodzenia morskiego jako składniki kosmetyków, “Cosmetology Today: Patents and Inventions” 4/2013.
3. Marwicka J., Niemyska K., Podraza S., Terapeutyczne właściwości aromaterapii, “Kosmetologia Estetyczna” 6/2015, s.525–530.