Higiena intymna jest coraz mniejszym tabu i stała się istotnym elementem dbania o siebie. Ma wpływ nie tylko na zdrowie fizyczne, może też rzutować na samoakceptację, postrzeganie nas przez otoczenie oraz życie seksualne. Skoro ma tak duże znaczenie, warto dowiedzieć się o niej nieco więcej, bez wstydu i owijania w bawełnę.

Dlaczego tzw. higiena intymna jest ważna dla zdrowia? Co się na nią składa, oprócz prawidłowego mycia? Jak wybrać odpowiednie środki higieniczne? Jakich składników w kosmetykach i preparatach szukać, a jakich unikać? Odpowiedzi na powyższe pytania znajdziesz w naszym artykule. 

Dlaczego higiena intymna jest ważna?

Podejście do higieny ciała zmieniało się na przestrzeni wieków. Duża część z nas słyszała zapewne historie zarówno o wieloetapowych, kąpielach pielęgnacyjnych Kleopatry, jak i o zeskrobywaniu brudu z ciała przy pomocy skrobaczki prawdopodobnie w baroku. Dziś wiemy, że staranna higiena jest istotna nie tylko dla dobrego samopoczucia (również osób z nami przebywających), ale przede wszystkim – zdrowia.

Co składa się na higienę intymną?

Higiena to bardzo szerokie pojęcie obejmujące znacznie więcej elementów i zachowań niż tylko mycie. Przyjrzyjmy się więc najważniejszym elementom szeroko rozumianej higieny intymnej. 

Bielizna

Niezależnie od tego, jaki fason majtek preferujemy, musimy pamiętać, że bezpośrednio stykają się z naszymi okolicami intymnymi przez kilka/kilkanaście godzin dziennie. Powinny więc umożliwiać swobodny przepływ powietrza i nie powodować nadmiernego pocenia. Najlepszym wyborem jest bielizna bawełniana niezbyt mocno obciskająca. Wiemy, że część kobiet nie wyobraża sobie życia bez stringów, jednak nawet w tym przypadku warto od czasu do czasu zrobić sobie od nich przerwę i przez kilka dni nosić zwykłe figi. Jeśli chodzi o bieliznę nocną, optymalnie byłoby z niej zrezygnować, ewentualnie wybierać majtki ze 100% bawełny o luźnym kroju.

Środki higieny menstruacyjnej

Dla zdrowia narządów rodnych niezmiernie ważna jest także odpowiednia higiena podczas miesiączki. Obejmuje ona również środki zapobiegające zabrudzeniu bielizny. Współczesne kobiety mają ogromny wybór; każda znajdzie coś dla siebie wśród podpasek (także wielorazowych), kubeczków menstruacyjnych i tamponów. Te ostatnie są najmniej korzystnym wyborem dla zdrowia naszej pochwy, prócz krwi pochłaniają także naturalną wydzielinę, prowadząc do przesuszenia i podrażnień. W czasie krwawienia warto podmywać się częściej niż zwykle (najlepiej przy każdej zmianie tamponu lub podpaski).

Zachowania seksualne

Na zdrowie naszych okolic intymnych wpływają również kontakty seksualne. Należy powstrzymywać się od współżycia w przypadku występowania jakichkolwiek objawów infekcji i najpierw ją wyleczyć. Gdy skóra okolic intymnych jest podatna na otarcia, dobrym pomysłem może być stosowanie lubrykantów. Specjaliści zalecają również, by po stosunku seksualnym oddać mocz i podmyć się. Działania te powinny zapobiec podrażnieniom i stanom zapalnym. 

Prawidłowe mycie

Choć wydaje się to banałem („przecież każdy potrafi się umyć”), wiele kobiet wciąż popełnia drobne błędy podczas wykonywania zabiegów higienicznych w okolicach narządów płciowych. Istotne są częstotliwość, technika oraz odpowiednie preparaty. Dobre nawyki w tym zakresie są na tyle ważne, że warto poświęcić im nieco więcej uwagi. 

Ważne aspekty mycia okolic intymnych

Pierwsza kwestia, której należy się przyjrzeć, to częstotliwość stosowania zabiegów higienicznych okolic intymnych. Zaleca się, aby zdrowe osoby podmywały się dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Jeśli w ciągu dnia odczuwamy dyskomfort, można delikatnie się odświeżyć, samą wodą lub ewentualnie specjalną chusteczką przeznaczoną do higieny intymnej. Jednak unikajmy zbyt częstego mycia sromu, ponieważ ma to negatywny wpływ na florę bakteryjną, której naruszenie może skutkować stanem zapalnym. Częściej niż dwa razy w ciągu dnia możemy podmywać się podczas infekcji z upławami, podczas ciąży oraz w czasie miesiączki. 

Jak prawidłowo myć i pielęgnować okolice intymne? Przede wszystkim najlepiej robić to pod bieżącą, ciepłą (ale nie gorącą) wodą. Gąbki i myjki, które są kontrowersyjnym wyborem nawet w przypadku higieny całego ciała, nie mogą być używane do podmywania się! Namnażające się w ich wilgotnych porach drobnoustroje i/lub bakterie to prosta droga do zakażeń bakteryjnych i grzybiczych. Okolice intymne myjemy czystymi dłońmi, ruchami zawsze od przodu do tyłu. Stosowanie się do tej zasady pozwoli uniknąć przenoszenia w okolice pochwy i cewki moczowej bakterii z okolic odbytu. Wodą i specjalnym żelem do higieny intymnej obmywamy wzgórek łonowy i wargi sromowe, ewentualnie, delikatnie je rozchylając. Nie wolno wprowadzać żadnych kosmetyków do wnętrza pochwy! Żel lub płyn trzeba starannie spłukać letnią wodą i osuszyć umyte okolice, najlepiej przeznaczonym tylko do tego (i często zmienianym) ręcznikiem.

W prawidłowej higienie pomogą nam produkty przygotowane specjalnie do dbania o okolice intymne. Współcześnie producenci proponują nam różne formuły: żele, pianki i płyny. O wyborze konkretnego kosmetyku powinny decydować przede wszystkim jego właściwości. Konsystencja czy zapach to kwestie drugorzędne. Warto wybierać preparaty z naturalnymi składnikami niezaburzającymi naturalnego pH pochwy i wspierające dobroczynną mikroflorę miejsc intymnych. 

Dobry skład, czyli jaki?

Tak jak w przypadku każdego innego kosmetyku, również podczas wybierania płynu czy żelu do higieny intymnej, czytanie listy składników to dobry nawyk, który może pomóc uniknąć wielu problemów. Wydawałoby się, że skoro konkretne produkty są dopuszczone do sprzedaży, z pewnością ich skład i działanie nie budzą wątpliwości. Dostępne w drogeriach preparaty spełniają wszelkie normy, jednak nie znaczy to, że wszystkie są tak samo dobre dla naszego zdrowia. Zastanówmy się, co powinien zawierać dobry żel, aby oprócz mycia, pomagał zachować zdrowie okolic intymnych.

1. Prebiotyki i probiotyki to podstawowe składniki żelu do okolic intymnych. Dzięki nim kosmetyk wspiera i odbudowuje prawidłowe środowisko naturalnej mikroflory okolic narządów płciowych, co z kolei wzmacnia funkcje obronne tych okolic ciała. Do często używanych skutecznych źródeł probiotyków należy kwas mlekowy, dobrym prebiotykiem jest też pozyskiwana z roślin inulina.
2. Biofermenty, wytwarzane przy udziale bakterii Lactobacillus, także mają właściwości pożądane w pielęgnacji okolic intymnych. Chronią, regenerują i wzmacniają barierę ochronną, zakwaszają i odbudowują naturalną mikroflorę.
3. Ważnymi składnikami dobrego preparatu do higieny intymnej są też ekstrakty roślinne. Dodatki takie jak wyciąg z kory dębu, bawełny, owsa, bławatka, lukrecji czy sok z aloesu wykazują działanie łagodzące i nawilżające, regenerują delikatną śluzówkę i bardzo często działają przeciwzapalnie. 
4. Preparat do higieny intymnej powinien zawierać także kojący pantenol. Ten dodatek docenią szczególnie Panie zmagające się z nadmierną suchością pochwy oraz skłonnością do podrażnień i otarć. 

Doskonałym przykładem żelu do higieny intymnej z bezpiecznym dla zdrowia intymnego składem jest nasz prebiotyczny żel do higieny intymnej „Nagietek z owsem”. 

Składniki żeli do higieny intymnej, których lepiej unikać

Czytając skład wybranego kosmetyku do pielęgnacji okolic intymnych, warto nie tylko szukać w nim dobroczynnych składników. Należy też zwrócić uwagę na to, czy nie zawiera substancji, które dopuszczone do użytku w kosmetykach – na dłuższą metę niekoniecznie będą nam służyć. Dobrze jest przyjąć ogólną zasadę, że w przypadku higieny intymnej, z całą pewnością „mniej znaczy lepiej”. Mając do wyboru preparat z długą listą składników obok takiego, który ma ich niewiele, lepiej sięgnąć po ten drugi. Niżej prezentujemy listę substancji, które nie powinny znajdować się w wysokiej jakości kosmetykach do higieny intymnej:

• odpowiedzialne za pienienie się SLS i SLES;
• parabeny;
• sztuczne konserwanty;
• syntetyczne barwniki i środki zapachowe;
• pochodne formaldehydu.

Unikanie powyższych składników wyjdzie na dobre nie tylko naszemu zdrowiu intymnemu, lecz także planecie: to, co szkodzi nam, często szkodzi także całemu środowisku naturalnemu. 

Jak wybrać preparat do higieny intymnej odpowiedni dla siebie?

Naturalny, wysokiej jakości płyn lub żel do pielęgnacji okolic intymnych, zasadniczo jest uniwersalny i nie wyrządzi nam krzywdy, niezależnie od wieku czy specjalnych wymagań związanych ze zdrowiem. Współcześnie producenci dają nam możliwość dostosowania produktu do potrzeb, więc dobrze wiedzieć, jakie mamy możliwości.

Jedna z istotnych kwestii, którą warto brać pod uwagę, to nasz wiek. Wiele z nas nie zdaje sobie z tego sprawy, ale odczyn stref intymnych dziewczynek przed okresem dorastania wyraźnie różni się od pH pochwy kobiet dojrzałych. Niski poziom estrogenów u dzieci powoduje, że ich miejsca intymne mają odczyn obojętny lub nawet zasadowy. U dorosłych kobiet jest on kwaśny. Jeśli wybieramy żel do higieny intymnej dla dziewczynki, która jeszcze nie przeszła dojrzewania, lepiej zdecydować się na taki, który będzie mieć w składzie przede wszystkim substancje kojące i nawilżające. Zbędny będzie także dodatek kwasu mlekowego. Inaczej w przypadku kobiet dojrzałych oraz tych nieco starszych. Kwaśne środowisko pochwy wymaga wtedy wsparcia, szczególnie w okresie okołomenopauzalnym, kiedy poziom estrogenów stopniowo spada i zmienia się naturalna mikroflora okolic pochwy. Na wymagające szczególnej ochrony miejsca intymne w wieku dojrzałym, pozytywnie wpływają składniki o działaniu regenerującym takie jak wyciąg z nagietka czy pantenol. 

Specyficznym czasem jest okres ciąży. Zmienia się wówczas cała równowaga hormonalna organizmu, co ma wpływ m.in. na pH okolic intymnych. Staje się ono lekko zasadowe, zmniejsza się więc jego zdolność do ochrony przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Pojawia się także większa podatność kobiet ciężarnych na wszelkiego rodzaju infekcje o podłożu grzybiczym i/lub bakteryjnym. To czas, gdy dbanie o higienę intymną i wsparcie kwaśnego środowiska pochwy jest szczególnie istotne. Warto wtedy wybrać produkt zawierający probiotyki i prebiotyki. Przyszła mama może zwiększyć częstotliwość podmywania się do trzech razy w ciągu dnia, powinna także częściej zmieniać bieliznę. Pomoże to zapobiec nawracającym infekcjom, które są nie tylko nieprzyjemne, ale nieleczone mogą stać się zagrożeniem dla zdrowia dziecka.

Wprowadzenie do codziennej rutyny dobrego i dostosowanego do potrzeb żelu do higieny intymnej to obowiązkowy element szeroko pojętego dbania o siebie, którego nie powinno się traktować „po macoszemu”. 

Bibliografia:

1. Domagalska B., Kosmetyki do higieny intymnej, „Świat przemysłu kosmetycznego” 1/2020, s.73–75.
2. Romaniuk A., Zdrowie intymne kobiet. Probiotykoterapia – czy ma sens?, „Naturoterapia w praktyce”, maj 2023.
3. Królak A., Baranowska B., Tataj-Puzyna U., Higiena intymna kobiet w okresie senium, „Hygeia Public Health” 2018, 53(1), s.85–90.